{"id":9256,"date":"2026-03-27T08:53:42","date_gmt":"2026-03-27T11:53:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/?p=9256"},"modified":"2026-03-27T08:53:47","modified_gmt":"2026-03-27T11:53:47","slug":"kardec-et-le-paradigme-racial-du-xixe-siecle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/","title":{"rendered":"Kardec et le paradigme racial du XIXe si\u00e8cle"},"content":{"rendered":"<div class=\"pdfprnt-buttons pdfprnt-buttons-post pdfprnt-top-right\"><a href=\"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9256?print=pdf\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-pdf\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/pdf.png\" alt=\"image_pdf\" title=\"PDF d&#039;affiliation\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" class=\"lazyload\" style=\"--smush-placeholder-width: 32px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 32\/32;\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9256?print=print\" class=\"pdfprnt-button pdfprnt-button-print\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\" data-src=\"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/wp-content\/plugins\/pdf-print\/images\/print.png\" alt=\"image_print\" title=\"Imprimer le contenu\" src=\"data:image\/svg+xml;base64,PHN2ZyB3aWR0aD0iMSIgaGVpZ2h0PSIxIiB4bWxucz0iaHR0cDovL3d3dy53My5vcmcvMjAwMC9zdmciPjwvc3ZnPg==\" class=\"lazyload\" style=\"--smush-placeholder-width: 32px; --smush-placeholder-aspect-ratio: 32\/32;\" \/><\/a><\/div>\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kardec et le paradigme racial du XIXe si\u00e8cle : entre h\u00e9g\u00e9monie scientifique et contrepoint structurel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Au milieu du XIXe si\u00e8cle, la pens\u00e9e scientifique europ\u00e9enne et nord-am\u00e9ricaine s&#039;appuyait sur un paradigme largement r\u00e9pandu\u00a0: l&#039;id\u00e9e que l&#039;humanit\u00e9 \u00e9tait divis\u00e9e en \u201c\u00a0races\u00a0\u201d hi\u00e9rarchis\u00e9es, pr\u00e9sentant des diff\u00e9rences naturelles et permanentes de capacit\u00e9s intellectuelles. Ce mod\u00e8le n&#039;\u00e9tait pas marginal\u00a0; il \u00e9tait h\u00e9g\u00e9monique. Il se manifestait \u00e0 travers des courants tels que le polyg\u00e9nisme, la craniom\u00e9trie et les th\u00e9ories racialistes qui cherchaient \u00e0 justifier, sous un vernis scientifique, des structures sociales comme l&#039;esclavage et le colonialisme.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Des auteurs comme Samuel George Morton ont utilis\u00e9 les mesures cr\u00e2niennes pour \u00e9tayer l&#039;hypoth\u00e8se de diff\u00e9rences intellectuelles entre les groupes humains, tandis qu&#039;Arthur de Gobineau d\u00e9fendait explicitement l&#039;in\u00e9galit\u00e9 des \u201c\u00a0races humaines\u00a0\u201d. On reconna\u00eet aujourd&#039;hui que ces approches manquaient de rigueur m\u00e9thodologique et \u00e9taient fortement influenc\u00e9es par des pr\u00e9suppos\u00e9s id\u00e9ologiques. \u00c0 l&#039;\u00e9poque, cependant, elles \u00e9taient largement consid\u00e9r\u00e9es comme une science l\u00e9gitime.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u2019est dans ce contexte que se situe l\u2019\u0153uvre d\u2019Allan Kardec.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La pr\u00e9sence du paradigme de l&#039;\u00e9poque \u00e0 Kardec<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kardec n&#039;est pas isol\u00e9 de son milieu intellectuel. Dans Le Livre des esprits et la Revue spirite, il emploie des cat\u00e9gories typiques du XIXe si\u00e8cle, comme l&#039;id\u00e9e de \u201c peuples plus ou moins avanc\u00e9s \u201d. Dans certains passages, il recourt \u00e0 des exemples \u2013 tel celui des Hottentots \u2013 pour illustrer les diff\u00e9rences de d\u00e9veloppement intellectuel moyen entre les populations.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">On trouve \u00e9galement des passages o\u00f9 il affirme que certains groupes, dans ce contexte historique, n&#039;ont pas produit de figures \u00e9quivalentes \u00e0 Pierre-Simon Laplace. Prises isol\u00e9ment, ces affirmations peuvent \u00eatre interpr\u00e9t\u00e9es comme une adh\u00e9sion \u00e0 la notion d&#039;inf\u00e9riorit\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cette interpr\u00e9tation, cependant, ignore le niveau structurel de la pens\u00e9e kard\u00e9cienne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le point de rupture : la structure explicative<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La pens\u00e9e scientifique dominante fonctionnait selon la cha\u00eene causale suivante\u00a0:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 le corps \u2192 d\u00e9termine l&#039;intelligence \u2192 \u00e9tablit la hi\u00e9rarchie raciale<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kardec rompt avec ce mod\u00e8le en proposant\u00a0:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 L&#039;esprit \u2192 utilise le corps \u2192 la capacit\u00e9 intellectuelle est universelle<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dans ce syst\u00e8me, l&#039;intelligence n&#039;est pas un produit de l&#039;organisation physique, mais un attribut de l&#039;Esprit. Puisque tous les Esprits poss\u00e8dent la m\u00eame origine et le m\u00eame potentiel, il n&#039;existe aucun fondement logique \u00e0 maintenir une inf\u00e9riorit\u00e9 intellectuelle inn\u00e9e bas\u00e9e sur des caract\u00e9ristiques physiques.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ce renversement s&#039;attaque directement au c\u0153ur m\u00eame du racialisme scientifique du XIXe si\u00e8cle.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In\u00e9galit\u00e9 observ\u00e9e versus inf\u00e9riorit\u00e9 essentielle<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kardec reconna\u00eet des diff\u00e9rences observables entre les peuples, mais ne les interpr\u00e8te pas comme des in\u00e9galit\u00e9s naturelles et permanentes. Il les attribue \u00e0 des facteurs contingents\u00a0:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 conditions historiques<br>\u2014 l&#039;acc\u00e8s \u00e0 l&#039;\u00e9ducation<br>d\u00e9veloppement social<br>\u2014 stade \u00e9volutif de l&#039;Esprit<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u2019erreur du paradigme h\u00e9g\u00e9monique a \u00e9t\u00e9 de transformer les diff\u00e9rences empiriques en une inf\u00e9riorit\u00e9 essentielle. Kardec \u00e9vite cet \u00e9cueil\u00a0: il maintient l\u2019in\u00e9galit\u00e9 au niveau des ph\u00e9nom\u00e8nes, et non de la nature.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tensions internes : langage ancien, structure nouvelle.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Il existe cependant une r\u00e9elle tension dans son \u0153uvre. Kardec emploie encore un langage hi\u00e9rarchique (\u201c\u00a0avanc\u00e9\u00a0\u201d et \u201c\u00a0r\u00e9trograde\u00a0\u201d) typique de l\u2019\u00e9volutionnisme culturel de son \u00e9poque. Dans certains passages, ses formulations peuvent sugg\u00e9rer des limites plus strictes que celles que son propre syst\u00e8me autoriserait.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cette tension r\u00e9sulte de la coexistence de deux niveaux :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 un vocabulaire h\u00e9rit\u00e9 du XIXe si\u00e8cle<br>\u2014 une structure explicative qui rompt avec ce vocabulaire<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lire des phrases isol\u00e9es conduit \u00e0 des interpr\u00e9tations erron\u00e9es. Analyser l&#039;ensemble r\u00e9v\u00e8le la coh\u00e9rence interne du syst\u00e8me.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le contrepoint de Kardec dans le contexte scientifique<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En d\u00e9pla\u00e7ant la source de l&#039;intelligence du corps vers l&#039;Esprit, Kardec :<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 invalide le d\u00e9terminisme biologique des capacit\u00e9s intellectuelles<br>\u2014 rejette l&#039;inf\u00e9riorit\u00e9 raciale inn\u00e9e<br>\u2014 \u00e9tablit l&#039;\u00e9galit\u00e9 essentielle entre tous les \u00eatres humains<br>\u2014 interpr\u00e8te les diff\u00e9rences comme temporaires, et non permanentes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ce mouvement \u00e9tait rare dans la communaut\u00e9 scientifique de l&#039;\u00e9poque, largement align\u00e9e sur le mat\u00e9rialisme biologique et les hi\u00e9rarchies raciales.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Conclusion<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Le XIXe si\u00e8cle a \u00e9t\u00e9 marqu\u00e9 par des tentatives de naturaliser les in\u00e9galit\u00e9s humaines sous couvert de science. Kardec n&#039;est pas totalement \u00e9tranger \u00e0 ce contexte, mais il ne s&#039;y soumet pas non plus.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Il reprend certains termes et descriptions de son \u00e9poque, mais \u00e9labore un mod\u00e8le explicatif qui contredit les fondements m\u00eames de ces id\u00e9es. En dissociant l&#039;intelligence de la structure physique et en la reliant \u00e0 l&#039;Esprit, il abolit le fondement logique de l&#039;inf\u00e9riorit\u00e9 raciale inn\u00e9e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Une interpr\u00e9tation rigoureuse exige de reconna\u00eetre cette dualit\u00e9 : la pr\u00e9sence d&#039;\u00e9l\u00e9ments contextuels du XIXe si\u00e8cle combin\u00e9e \u00e0 une rupture structurelle significative.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u00e9f\u00e9rences bibliographiques<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">KARDEC, Allan. Le Livre des Esprits. 1857.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">KARDEC, Allan. Revue spirite. 1858\u20131869.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">KARDEC, Allan. La Gen\u00e8se. 1868.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">MORTON, Samuel George. Cr\u00e2nes am\u00e9ricains. Philadelphie : J. Dobson, 1839.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">GOBINEAU, Arthur de. Essai sur l&#039;in\u00e9galit\u00e9 des races humaines. Paris : Firmin Didot, 1853-1855.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">GOULD, Stephen Jay. La mauvaise mesure de l&#039;homme. New York : WW Norton &amp; Company, 1981.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">STOKING JR., George W. Race, Culture, and Evolution: Essays in the History of Anthropology. Chicago: University of Chicago Press, 1982.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">FREDRICKSON, George M. Le racisme : une br\u00e8ve histoire. Princeton : Princeton University Press, 2002.<\/p>\n<div class=\"fb-background-color\">\n\t\t\t  <div \n\t\t\t  \tclass = \"fb-comments\" \n\t\t\t  \tdata-href = \"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/\"\n\t\t\t  \tdata-numposts = \"10\"\n\t\t\t  \tdata-lazy = \"true\"\n\t\t\t\tdata-colorscheme = \"light\"\n\t\t\t\tdata-order-by = \"social\"\n\t\t\t\tdata-mobile=\"true\">\n\t\t\t  <\/div><\/div>\n\t\t  <style>\n\t\t    .fb-background-color {\n\t\t\t\tbackground: #ffffff !important;\n\t\t\t}\n\t\t\t.fb_iframe_widget_fluid_desktop iframe {\n\t\t\t    width: 100% !important;\n\t\t\t}\n\t\t  <\/style>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX: entre a hegemonia cient\u00edfica e o contraponto estrutural Na metade do s\u00e9culo XIX, o pensamento cient\u00edfico europeu e norte-americano operava sob um paradigma amplamente difundido: a ideia de que a humanidade estava dividida em \u201cra\u00e7as\u201d hierarquizadas, com diferen\u00e7as naturais e permanentes de capacidade intelectual. Esse modelo n\u00e3o [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":9257,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"edicao":[],"class_list":["post-9256","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-em-destaque"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.6.1 (Yoast SEO v28.1) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX - Grupo de Estudos O Legado de Allan Kardec<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/des-articles-2\/souligne-2\/kardec-et-le-paradigme-racial-du-xixe-siecle\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX: entre a hegemonia cient\u00edfica e o contraponto estrutural Na metade do s\u00e9culo XIX, o pensamento cient\u00edfico europeu e norte-americano operava sob um paradigma amplamente difundido: a ideia de que a humanidade estava dividida em \u201cra\u00e7as\u201d hierarquizadas, com diferen\u00e7as naturais e permanentes de capacidade intelectual. Esse modelo n\u00e3o [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/des-articles-2\/souligne-2\/kardec-et-le-paradigme-racial-du-xixe-siecle\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Grupo de Estudos O Legado de Allan Kardec\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-27T11:53:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-27T11:53:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/file_000000002be8720e88fe135e1453e546.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Paulo Degering R Jr\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Paulo Degering R Jr\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Paulo Degering R Jr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1aaace837bed864843c5c64bb068ada8\"},\"headline\":\"Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX\",\"datePublished\":\"2026-03-27T11:53:42+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-27T11:53:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/\"},\"wordCount\":844,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/file_000000002be8720e88fe135e1453e546.jpg\",\"articleSection\":[\"Em Destaque\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/\",\"name\":\"Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX - Grupo de Estudos O Legado de Allan Kardec\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/es\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/file_000000002be8720e88fe135e1453e546.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-27T11:53:42+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-27T11:53:47+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1aaace837bed864843c5c64bb068ada8\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/file_000000002be8720e88fe135e1453e546.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/file_000000002be8720e88fe135e1453e546.jpg\",\"width\":1200,\"height\":800},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/artigos\\\/em-destaque\\\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"In\u00edcio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/es\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/es\\\/\",\"name\":\"Grupo de Estudos O Legado de Allan Kardec\",\"description\":\"Grupo de Estudos voltado ao aprofundamento do estudo do Espiritismo\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/es\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1aaace837bed864843c5c64bb068ada8\",\"name\":\"Paulo Degering R Jr\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/5ec7a36bbebae506e9d72b049bd621e6e4c85382a1370608fa53c8bb1f3311a2?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/5ec7a36bbebae506e9d72b049bd621e6e4c85382a1370608fa53c8bb1f3311a2?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/5ec7a36bbebae506e9d72b049bd621e6e4c85382a1370608fa53c8bb1f3311a2?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Paulo Degering R Jr\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.geolegadodeallankardec.com.br\\\/fr\\\/artigos\\\/author\\\/paulo-degering-rosa-junior\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kardec et le paradigme racial du XIXe si\u00e8cle - Groupe d&#039;\u00e9tude L&#039;h\u00e9ritage d&#039;Allan Kardec","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/des-articles-2\/souligne-2\/kardec-et-le-paradigme-racial-du-xixe-siecle\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX","og_description":"Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX: entre a hegemonia cient\u00edfica e o contraponto estrutural Na metade do s\u00e9culo XIX, o pensamento cient\u00edfico europeu e norte-americano operava sob um paradigma amplamente difundido: a ideia de que a humanidade estava dividida em \u201cra\u00e7as\u201d hierarquizadas, com diferen\u00e7as naturais e permanentes de capacidade intelectual. Esse modelo n\u00e3o [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/des-articles-2\/souligne-2\/kardec-et-le-paradigme-racial-du-xixe-siecle\/","og_site_name":"Grupo de Estudos O Legado de Allan Kardec","article_published_time":"2026-03-27T11:53:42+00:00","article_modified_time":"2026-03-27T11:53:47+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":800,"url":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/file_000000002be8720e88fe135e1453e546.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Paulo Degering R Jr","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Paulo Degering R Jr","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/"},"author":{"name":"Paulo Degering R Jr","@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/es\/#\/schema\/person\/1aaace837bed864843c5c64bb068ada8"},"headline":"Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX","datePublished":"2026-03-27T11:53:42+00:00","dateModified":"2026-03-27T11:53:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/"},"wordCount":844,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/file_000000002be8720e88fe135e1453e546.jpg","articleSection":["Em Destaque"],"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/","url":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/","name":"Kardec et le paradigme racial du XIXe si\u00e8cle - Groupe d&#039;\u00e9tude L&#039;h\u00e9ritage d&#039;Allan Kardec","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/es\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/file_000000002be8720e88fe135e1453e546.jpg","datePublished":"2026-03-27T11:53:42+00:00","dateModified":"2026-03-27T11:53:47+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/es\/#\/schema\/person\/1aaace837bed864843c5c64bb068ada8"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/file_000000002be8720e88fe135e1453e546.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/file_000000002be8720e88fe135e1453e546.jpg","width":1200,"height":800},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/artigos\/em-destaque\/kardec-e-o-paradigma-racial-do-seculo-xix\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"In\u00edcio","item":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kardec e o paradigma racial do s\u00e9culo XIX"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/es\/#website","url":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/es\/","name":"Groupe d&#039;\u00e9tude L&#039;h\u00e9ritage d&#039;Allan Kardec","description":"Groupe d&#039;\u00e9tude visant \u00e0 approfondir l&#039;\u00e9tude du spiritisme","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/es\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/es\/#\/schema\/person\/1aaace837bed864843c5c64bb068ada8","name":"Paulo Degering R Jr","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5ec7a36bbebae506e9d72b049bd621e6e4c85382a1370608fa53c8bb1f3311a2?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5ec7a36bbebae506e9d72b049bd621e6e4c85382a1370608fa53c8bb1f3311a2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5ec7a36bbebae506e9d72b049bd621e6e4c85382a1370608fa53c8bb1f3311a2?s=96&d=mm&r=g","caption":"Paulo Degering R Jr"},"url":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/artigos\/author\/paulo-degering-rosa-junior\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9256"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9258,"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9256\/revisions\/9258"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9257"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9256"},{"taxonomy":"edicao","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.geolegadodeallankardec.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/edicao?post=9256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}